Key Takeaways
สายไฟแรงต่ำ คือตัวนำไฟฟ้าหลักในระบบแรงดันไม่เกิน 1,000 โวลต์ ที่ใช้ในบ้าน อาคาร และโรงงานอุตสาหกรรม การเลือกใช้งานอย่างถูกต้องและปลอดภัยต้องพิจารณาตั้งแต่ประเภทสายไฟ เช่น สายแกนเดี่ยว หลายแกน สายฝังดิน หรือสายอ่อน ควบคู่กับการคำนวณขนาดสายไฟแรงต่ำให้พอดีกับกระแสไฟฟ้าของโหลด ลักษณะการเดินสาย อุณหภูมิโดยรอบ ค่าแรงดันตก และขนาดของเบรกเกอร์ ที่สำคัญต้องเลือกใช้สายไฟที่ได้รับมาตรฐาน มอก. และติดตั้งตามมาตรฐาน วสท. เพื่อความปลอดภัยสูงสุดในระยะยาว
“สายไฟแรงต่ำ” เป็นอุปกรณ์หลักในระบบจ่ายไฟฟ้าที่เราใช้งานกันอยู่ทุกวัน แต่การเลือกใช้ให้ปลอดภัยและตรงสเปกนั้นมีรายละเอียดที่ต้องพิจารณามากกว่าที่คิด บทความนี้ได้สรุปทุกข้อควรรู้ ตั้งแต่การแบ่งประเภทสายไฟ เทคนิคการเลือกขนาดพื้นที่หน้าตัดให้เหมาะกับโหลด และมาตรฐานบังคับ เพื่อให้ได้สายไฟที่ตรงตามสเปกโครงการมากที่สุด
สายไฟแรงต่ำ คืออะไร ?
สายไฟแรงต่ำ คือ สายไฟฟ้าที่ออกแบบมาเพื่อใช้นำกระแสไฟฟ้าในระบบแรงดันต่ำไม่เกิน 1,000 โวลต์ ซึ่งเป็นระดับไฟที่จ่ายให้แก่เครื่องใช้ไฟฟ้าทั่วไปในชีวิตประจำวัน โดยใช้งานได้อย่างครอบคลุมตั้งแต่บ้านพักอาศัย อาคาร สำนักงาน ไปจนถึงตู้ควบคุมและเครื่องจักรในโรงงานอุตสาหกรรม เช่น วงจรหลอดไฟ วงจรปลั๊กไฟ และระบบจ่ายไฟอุปกรณ์ต่าง ๆ
สายไฟฟ้าแรงต่ำมีกี่ชนิด ?
โดยทั่วไป สายไฟแรงต่ำสามารถแบ่งตามลักษณะโครงสร้างและรูปแบบการนำไปใช้งานได้ 5 ประเภทหลัก ดังนี้
สายไฟแกนเดี่ยว (Single-Core Cable)
มีตัวนำไฟฟ้าเพียงแกนเดียวหุ้มด้วยฉนวน ดัดโค้งงอได้ง่าย จึงเหมาะสำหรับการเดินสายในท่อร้อยสายไฟ การเดินในฝ้า หรือการจัดสายในตู้ควบคุมไฟฟ้า เช่น สาย THW (60227 IEC 01)
สายไฟหลายแกน (Multi-Core Cable)
มีตัวนำไฟฟ้าหลายแกนรวมอยู่ภายในเปลือกหุ้มชั้นนอกเดียวกัน ช่วยให้การเดินสายเป็นระเบียบเรียบร้อย ประหยัดพื้นที่ และติดตั้งได้สะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น เช่น สาย VVF หรือสาย NYY แบบหลายแกน
สายไฟมีเปลือกสำหรับงานทั่วไป (Sheathed Cable)
เพิ่มชั้นเปลือกหุ้มภายนอก (Outer Sheath) อีกหนึ่งชั้น ช่วยเพิ่มความแข็งแรง ทนต่อแรงกด ทนแรงกระแทก และทนต่อสภาพแวดล้อมได้ดีกว่าสายไฟฉนวนชั้นเดียว เช่น สาย VAF สำหรับเดินลอยตีกิ๊บติดผนัง หรือสาย NYY สำหรับงานฝังดิน
สายอ่อน (Flexible Cable)
ใช้ตัวนำทองแดงเส้นฝอยขนาดเล็กนำมารวมกัน ทำให้สายมีความอ่อนตัวสูง ทนต่อการสั่นสะเทือนและการโค้งงอซ้ำ ๆ ได้ดี เหมาะสำหรับเชื่อมต่อกับอุปกรณ์ไฟฟ้าเคลื่อนที่ เครื่องจักร หรือทำเป็นสายปลั๊กพ่วง เช่น สาย VCT หรือ VFF
สายไฟสำหรับงานเฉพาะ (Special Application Cable)
ออกแบบและผลิตด้วยวัสดุชนิดพิเศษ เพื่อให้สามารถทนทานต่อสภาวะสุดขั้วหรือสภาวะฉุกเฉินได้ เช่น สายไฟหนีภัยทนไฟ (Fire Resistant Cable), สายไฟปล่อยควันพิษต่ำและไร้สารฮาโลเจน (Low Smoke Zero Halogen – LSZH) สำหรับอาคารสูง หรือสายไฟที่ทนทานต่อน้ำมันและสารเคมีในงานอุตสาหกรรม
ขนาดสายไฟฟ้าแรงดันต่ำ มีอะไรบ้าง ?
ขนาดพื้นที่หน้าตัดของตัวนำ (sq.mm.) เป็นปัจจัยสำคัญในการกำหนดความสามารถในการนำกระแสไฟฟ้า โดยขนาดสายไฟแรงต่ำที่นิยมใช้งานตามมาตรฐาน มีดังนี้
- 1.5 mm² : เหมาะสำหรับวงจรแสงสว่าง สวิตช์ไฟ และอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ใช้กำลังไฟต่ำ
- 2.5 mm² : ขนาดมาตรฐานสำหรับวงจรเต้ารับทั่วไป (ปลั๊กไฟ) เครื่องทำน้ำอุ่นขนาดเล็ก และเครื่องปรับอากาศขนาดเล็ก
- 4 mm² : เหมาะสำหรับเครื่องทำน้ำอุ่นกำลังไฟสูง เครื่องปรับอากาศขนาดใหญ่ หรือวงจรย่อยที่ใช้พลังงานสูง
- 6 mm² : นิยมใช้เป็นสายเมนจ่ายไฟสำหรับบ้านพักอาศัยขนาดเล็ก หรือวงจรจ่ายไฟเตาอบและเครื่องจักรขนาดกลาง
- 10 mm² : ใช้สำหรับสายเมนจ่ายไฟเข้าบ้านพักอาศัยทั่วไป หรือตู้ย่อยในอาคาร
- 16 mm² : เหมาะสำหรับสายเมนเข้าอาคารขนาดใหญ่ หรือตู้เมนจ่ายไฟหลัก (MDB)
- 25 mm² – 35 mm² : นิยมใช้ในระบบไฟฟ้าอาคารพาณิชย์ หรือสายเมนจ่ายไฟเครื่องจักรในโรงงาน
- 50 mm² – 120 mm² : ขนาดใหญ่พิเศษสำหรับระบบไฟฟ้าแรงต่ำในโรงงานอุตสาหกรรม อาคารสูง หรือการเดินสายระยะทางไกลเพื่อลดปัญหาแรงดันตก
เลือกขนาดสายไฟแรงต่ำอย่างไรให้เหมาะกับการใช้งาน ?
การเลือกขนาดสายไฟที่ถูกต้อง ปลอดภัย และคุ้มค่า ต้องวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อม 5 ประการร่วมกัน ดังนี้
คำนวณกระแสไฟฟ้าของโหลด (Load Current)
ประเมินปริมาณการใช้กระแสไฟฟ้าสูงสุดของอุปกรณ์ทั้งหมดในวงจร โดยนำกำลังวัตต์มารวมกันแล้วคำนวณหาปริมาณแอมแปร์ เพื่อเลือกขนาดสายไฟที่รองรับกระแสได้อย่างพอดีและไม่เกิดความร้อนสะสมจนฉนวนเสื่อมสภาพ
พิจารณารูปแบบวิธีการติดตั้ง
ตรวจสอบลักษณะการเดินสายไฟอย่างละเอียด ไม่ว่าจะเดินในท่อร้อยสาย วางบนรางร้อยสาย (Cable Tray) เดินลอยในอากาศ หรือฝังดิน เนื่องจากแต่ละวิธีมีอัตราการระบายความร้อนและระดับการรับกระแสที่แตกต่างกัน
ประเมินอุณหภูมิและสภาพแวดล้อม
ตรวจสอบความร้อนโดยรอบพื้นที่ติดตั้งจริง เช่น บริเวณใต้หลังคาหรือใกล้เครื่องจักร เพราะยิ่งอุณหภูมิสูง สายไฟยิ่งรับกระแสได้ลดลง จึงต้องนำตัวคูณลดกระแส (Derating Factor) มาคำนวณปรับเพิ่มขนาดสายให้เหมาะสม
ตรวจสอบระยะทางและค่าแรงดันตก (Voltage Drop)
วัดระยะทางการเดินสายจากตู้จ่ายไฟไปยังจุดใช้งาน หากเป็นการเดินสายระยะทางไกล ค่าความต้านทานสะสมจะทำให้ไฟปลายทางตก จึงต้องเลือกขนาดสายไฟที่ใหญ่ขึ้นเพื่อควบคุมไม่ให้แรงดันตกเกินเกณฑ์มาตรฐาน (3-5%)
เลือกขนาดให้สัมพันธ์กับอุปกรณ์ป้องกัน
จับคู่ขนาดสายไฟให้เหมาะกับขนาดของเบรกเกอร์หรือฟิวส์ โดยต้องเลือกสายไฟที่รับกระแสได้มากกว่าขนาดที่เบรกเกอร์กำหนด เพื่อให้อุปกรณ์ตัดไฟทำงานได้ทันทีเมื่อมีไฟเกิน ก่อนที่สายไฟจะร้อนจัดจนฉนวนเสียหายหรือเกิดไฟฟ้าลัดวงจร
สายไฟแรงต่ำต้องผ่านมาตรฐานอะไรบ้าง ?
การเลือกใช้สายไฟแรงต่ำในประเทศไทย จำเป็นต้องได้รับการรับรองตามมาตรฐานสำคัญ เพื่อยืนยันความปลอดภัยและป้องกันปัญหากระแสไฟฟ้าลัดวงจรหรืออัคคีภัย ดังนี้
- มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) : กำหนดคุณภาพการผลิต วัสดุฉนวน และตัวนำไฟฟ้า เช่น มอก. 11-2553 (สำหรับสายไฟฉนวนพีวีซี ตามมาตรฐาน IEC) และ มอก. 2143-2555 เพื่อรับรองว่าสายไฟมีความทนทาน ได้มาตรฐาน และปลอดภัยตามที่กฎหมายกำหนด
- มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทย (มาตรฐาน EIT / วสท.) : ข้อกำหนดการติดตั้งทางไฟฟ้าที่จัดทำโดยวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยฯ เพื่อใช้เป็นเกณฑ์อ้างอิงในการออกแบบ การเลือกขนาดสายไฟ และวิธีการเดินสายไฟอย่างถูกต้องและปลอดภัยสำหรับการทำงานวิศวกรรมและงานก่อสร้าง
สั่งซื้อสายไฟแรงต่ำได้มาตรฐาน พร้อมราคาสุดพิเศษสำหรับงานโครงการ
สำหรับผู้รับเหมา วิศวกร หรือเจ้าของโครงการที่ต้องการสายไฟราคาผู้รับเหมาที่ได้มาตรฐาน มอก. TETA INTERTRADE คือศูนย์รวมสายไฟและอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ครบจบในที่เดียว เรามีสินค้าครอบคลุมทุกการใช้งาน ตั้งแต่ระบบไฟแรงต่ำ-แรงสูง ลูกถ้วย อุปกรณ์เซฟตี้ ระบบสายดิน ไปจนถึงระบบป้องกันฟ้าผ่า มั่นใจได้ในคุณภาพที่ตรงตามสเปกวิศวกรรม พร้อมข้อเสนอที่ช่วยให้คุณบริหารต้นทุนโครงการได้อย่างคุ้มค่า สนใจสอบถามรายละเอียดสินค้าหรือขอใบเสนอราคา ติดต่อ TETA INTERTRADE ได้เลยวันนี้
- LINE : https://lin.ee/NaG9WJP
- โทรศัพท์ : 02-068-9690 หรือ 086-308-3741
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสายไฟแรงต่ำ (FAQs)
Q: มาตรฐานสายไฟฟ้าแรงดันต่ำ ควรดูจากตัวใดเป็นหลัก ?
A: ควรดูจาก มอก. 11-2553 ซึ่งเป็นมาตรฐานบังคับหลักของสายไฟฉนวนพีวีซีแรงดันต่ำในประเทศไทย และเลือกเดินสายไฟตาม มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้า (วสท.) เพื่อความปลอดภัยสูงสุด
Q: การเลือกขนาดสายไฟแรงต่ำเล็กเกินไปจะส่งผลเสียอย่างไร ?
A: จะทำให้สายไฟเกิดความร้อนสะสมสูงเกินไป ส่งผลให้ฉนวนหุ้มเสื่อมสภาพเร็ว ละลาย และอาจนำไปสู่ปัญหากระแสไฟฟ้าลัดวงจรหรือเกิดอัคคีภัยได้
Q: สายไฟแรงต่ำสามารถนำไปฝังดินโดยตรงได้ทุกชนิดหรือไม่ ?
A: ไม่สามารถฝังดินได้ทุกชนิด ต้องใช้สายไฟที่ออกแบบมาสำหรับงานฝังดินโดยเฉพาะอย่าง สาย NYY เท่านั้น ส่วนสายไฟทั่วไป เช่น THW หรือ VAF ไม่สามารถฝังดินโดยตรงได้ เพราะฉนวนจะเสียหายจากความชื้น แรงกดทับ และแมลง
ข้อมูลอ้างอิง
- คำแน่ะนำการติดตั้งระบบไฟฟ้า ของการไฟฟ้านครหลวง กฟน.. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569.จาก https://web.facebook.com/ElectricalRm/posts/คำแน่ะนำการติดตั้งระบบไฟฟ้า-ของการไฟฟ้านครหลวง-กฟน/1.
- คู่มือการติดตั้งระบบไฟฟ้าอย่างมืออาชีพ ฉบับปรับปรุงตามมาตรฐานฯใหม่ 2564. สืบค้นเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569.จาก https://thaiyazaki-electricwire.co.th/images/downloadcatalog/.
