Key Takeaways:
การแยกแยะระบบไฟฟ้าตามระดับแรงดันช่วยลดความเสี่ยงหน้างาน โดยอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูงจะใช้กับแรงดันเกิน 1,000V เพื่อการส่งจ่ายพลังงานระยะไกล ส่วนอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงต่ำถูกออกแบบมาเพื่อความปลอดภัยของผู้ใช้ในอาคาร ซึ่งความเข้าใจว่าอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูง-แรงต่ำ คืออะไรและทำหน้าที่ต่างกันอย่างไรนั้น มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเลือกใช้เบรกเกอร์ สายไฟ และวัสดุติดตั้งที่ได้มาตรฐานวิศวกรรม
การเข้าใจระบบไฟฟ้า ไม่ใช่แค่การจดจำชื่ออุปกรณ์ แต่คือการลดความเสี่ยงในหน้างานตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบ การเลือกซื้อวัสดุ ไปจนถึงการใช้งานจริง ซึ่งหากมีความเข้าใจในเรื่องนี้อย่างถูกต้องจะทำให้รู้ว่า ระบบไฟฟ้าถูกแบ่งบทบาทและมาตรฐานเอาไว้อย่างชัดเจนระหว่างการใช้งาน
บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจเกี่ยวอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูง-แรงต่ำ ว่าคืออะไร ไปจนถึงหน้าที่ มาตรฐานความปลอดภัย และข้อจำกัดทางวิศวกรรมที่แตกต่างกัน เพื่อให้เห็นภาพรวมของระบบไฟฟ้าแบบมืออาชีพ ตั้งแต่โครงข่ายต้นทางจำหน่ายจนถึงจุดใช้งานปลายทาง
ทำความเข้าใจพื้นฐาน แรงดันไฟฟ้าสูงและต่ำ
ระดับแรงดันไฟฟ้า (Voltage) คือความต่างศักย์ไฟฟ้าที่ผลักดันให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านตัวนำ โดยมาตรฐานในประเทศไทยตามข้อกำหนดของการไฟฟ้านครหลวง (MEA) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) รวมถึงมาตรฐานสากล IEC ได้มีการแบ่งประเภทแรงดันเพื่อความปลอดภัยในการออกแบบระบบเอาไว้ดังนี้
- แรงดันไฟฟ้าแรงสูง (High Voltage – HV) หมายถึงแรงดันไฟฟ้าที่มีค่าเกิน 1,000 โวลต์ (1 kV) สำหรับกระแสสลับ (AC) ระบบนี้ใช้เพื่อการส่งจ่ายกระแสไฟฟ้าในระยะไกลเพื่อลดการสูญเสีย (Power Loss) ในสายส่ง
- แรงดันไฟฟ้าแรงต่ำ (Low Voltage – LV) หมายถึงแรงดันไฟฟ้าที่มีค่าไม่เกิน 1,000 โวลต์ (1 kV) สำหรับกระแสสลับ ซึ่งเป็นระดับแรงดันที่ถูกแปลงลงมาเพื่อใช้งานในอาคารบ้านเรือนและโรงงานอุตสาหกรรม
อุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูง (HV Equipment Defined)
อุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูง คือกลุ่มของเครื่องมือและอุปกรณ์ที่ออกแบบมาเพื่อรองรับ จัดการ และป้องกันในระบบไฟฟ้าที่มีแรงดันไฟฟ้าสูงกว่า 1,000 โวลต์ขึ้นไป อุปกรณ์เหล่านี้มีลักษณะเด่นด้านโครงสร้างที่เน้นเรื่องระยะห่างของฉนวน (Clearance) และความสามารถในการทนต่อสนามไฟฟ้า (Electric Field) ที่เข้มข้น
คุณสมบัติเฉพาะของอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูง
หัวใจหลักคือความทนทานต่อการแตกตัวของอากาศ (Breakdown Voltage) และการออกแบบที่ต้องป้องกันการเกิดอาร์ก (Arc) หรือการรั่วไหลของกระแสไฟฟ้าผ่านฉนวน อุปกรณ์ในกลุ่มนี้มักมีขนาดใหญ่ มีกลไกการดับอาร์กที่ซับซ้อน เช่น การใช้น้ำมัน (Oil), ก๊าซ SF6 หรือสุญญากาศ (Vacuum) เพื่อความปลอดภัยสูงสุด
อุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูง มีอะไรบ้าง ?
- หม้อแปลงไฟฟ้ากำลัง (Power Transformer) : ทำหน้าที่ปรับระดับแรงดันไฟฟ้าขึ้นหรือลงตามความต้องการของระบบ
- เครื่องตัดวงจรไฟฟ้าแรงสูง (High Voltage Circuit Breaker) : อุปกรณ์ตัดต่อวงจรขณะปกติและขณะที่เกิดสภาวะผิดปกติ เช่น ไฟฟ้าลัดวงจร
- สายส่งและสายจำหน่ายแรงสูง (High-Voltage Lines) : มีทั้งแบบสายเปลือย (Bare Wire) และสายหุ้มฉนวน เช่น สายทองแดงหรืออะลูมิเนียมมาตรฐานที่ออกแบบมาเพื่อทนแรงดันสูง
- สวิตช์ตัดตอน (Disconnector / Isolator) : ใช้ตัดแยกวงจรให้เห็นชัดเจนด้วยตาเพื่อความปลอดภัยในขณะซ่อมบำรุง
- อุปกรณ์ป้องกันฟ้าผ่า (Surge Arrester) : ทำหน้าที่ระบายแรงดันเกินที่เกิดจากฟ้าผ่าลงสู่ดิน เพื่อป้องกันความเสียหายต่ออุปกรณ์หลัก
อุปกรณ์ไฟฟ้าแรงต่ำ (LV Equipment Defined)
อุปกรณ์ไฟฟ้าแรงต่ำ คือวัสดุและเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ใช้งานภายใต้แรงดันไฟฟ้าที่ต่ำกว่าหรือเท่ากับ 1,000 โวลต์ ซึ่งเป็นระบบปลายทางที่เชื่อมโยงกับผู้ใช้งานโดยตรง สำหรับในประเทศไทยระบบมาตรฐานที่พบคือ 230V สำหรับ 1 เฟส และ 400V สำหรับ 3 เฟส
คุณสมบัติเฉพาะของอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงต่ำ
อุปกรณ์กลุ่มนี้เน้นเรื่องความปลอดภัยต่อตัวบุคคล (Safety of Personnel) และการบริหารจัดการพลังงานภายในอาคาร ตัวอุปกรณ์มีขนาดกะทัดรัด ติดตั้งในรางสายไฟหรือท่อร้อยสาย และต้องผ่านการทดสอบมาตรฐานความร้อนและการลามไฟตามมาตรฐาน มอก. หรือสากล
อุปกรณ์ไฟฟ้าแรงต่ำ มีอะไรบ้าง ?
- ตู้ควบคุมและแผงสวิตช์ (Panel Board / MDB) : ศูนย์กลางการกระจายกระแสไฟฟ้าไปยังวงจรย่อยต่าง ๆ
- เบรกเกอร์แรงต่ำ (LV Circuit Breaker – MCCB/MCB) : อุปกรณ์ตัดวงจรเมื่อเกิดกระแสเกินหรือลัดวงจรภายในอาคาร
- สายไฟฟ้าและสายเคเบิล (Low Voltage Cables) : เช่น สายชนิด THW, VAF, NYY หรือ CV ที่ใช้ในการเดินสายไฟทั่วไป
- เต้ารับและสวิตช์ไฟฟ้า (Receptacles and Switches) : จุดเชื่อมต่อและตัดต่อไฟฟ้าสำหรับเครื่องใช้ไฟฟ้า
- อุปกรณ์ป้องกันกระแสไฟรั่ว (RCD/ELCB) : อุปกรณ์ความปลอดภัยที่ขาดไม่ได้เพื่อป้องกันไฟดูด
- อุปกรณ์ยึดสายไฟ : ชิ้นส่วนสำคัญในการยึดติดอุปกรณ์ ยึดราง หรือแผงวงจรให้มั่นคง
เลือกอุปกรณ์ติดตั้งและเดินสายไฟที่มีคุณภาพ เพื่อความเสถียรของระบบที่ TETA INTERTRADE
เมื่อเข้าใจโครงสร้างระบบไฟฟ้าและบทบาทของอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูงและแรงต่ำแล้ว รายละเอียดในการติดตั้งคือจุดที่ไม่ควรมองข้าม เพราะความปลอดภัยและความเสถียรของระบบไฟฟ้าไม่ได้ขึ้นอยู่กับอุปกรณ์หลักเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงการยึดติดอุปกรณ์ในตู้ไฟ แผงสวิตช์ และงานติดตั้งหน้างานให้แข็งแรงตั้งแต่เริ่มต้น
TETA INTERTRADE พร้อมจัดจำหน่ายอุปกรณ์ไฟฟ้าและอุปกรณ์ติดตั้งคุณภาพ รวมถึงสกรูเกลียวปล่อยสำหรับงานไฟฟ้าแรงต่ำ ที่เหมาะกับการติดตั้งตู้ควบคุมและแผงสวิตช์ ช่วยให้งานติดตั้งเป็นระเบียบ แข็งแรง และได้มาตรฐาน เลือกอุปกรณ์ที่ใช่ตั้งแต่ชิ้นเล็กไปจนถึงระบบหลัก เพื่อให้งานไฟฟ้าจบอย่างมืออาชีพและใช้งานได้อย่างมั่นใจในระยะยาว หากสนใจสั่งซื้อหรือสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม สามารถติดต่อไดที่
- LINE : https://lin.ee/NaG9WJP
- โทรศัพท์ : 02-068-9690 หรือ 086-308-3741
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูงและอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงต่ำ (FAQs)
Q: อุปกรณ์ไฟฟ้าแรงต่ำที่พบได้ทั่วไป มีอะไรบ้าง ?
A: ที่พบและใช้งานบ่อยที่สุดคือ เซอร์กิตเบรกเกอร์ (MCB) ที่อยู่ในตู้ Consumer Unit ภายในบ้าน, เต้ารับไฟฟ้า, สวิตช์เปิด-ปิดไฟ, สายไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ และอุปกรณ์ช่วยยึดเกาะ เช่น สกรูและพุกสำหรับติดตั้งแผงไฟ
Q: ทำไมอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูงถึงมีขนาดใหญ่กว่าแรงต่ำมาก ?
A: เนื่องจากแรงดันที่สูงมากจะทำให้กระแสไฟฟ้ามีแนวโน้มจะกระโดดข้ามตัวนำ (Flashover) ได้ง่าย อุปกรณ์จึงต้องมีระยะห่างระหว่างเฟสและระยะห่างจากตัวถังที่กว้างขึ้น รวมถึงต้องมีฉนวน (Insulator) ที่ยาวและหนาเป็นพิเศษเพื่อป้องกันการอาร์ก
Q: สามารถใช้สายไฟฟ้าแรงต่ำไปเดินในระบบแรงสูงได้หรือไม่ ?
A: ไม่ได้เด็ดขาด เนื่องจากฉนวนของสายไฟฟ้าแรงต่ำถูกออกแบบมาให้ทนแรงดันได้ไม่เกิน 1,000 โวลต์ หากนำไปใช้กับแรงดันที่สูงกว่า ฉนวนจะถูกทำลาย (Breakdown) ทันที ส่งผลให้เกิดไฟฟ้าลัดวงจรและระเบิดได้
ข้อมูลอ้างอิง :
- High vs Medium vs Low Voltage: Key Differences. สืบค้นเมื่อวันที่ 13 มกราคม 2569 จาก https://www.lianjer.com/high-vs-medium-vs-low-voltage/.
- High Voltage Circuit Breaker – Air, Oil, SF6 & Vacuum Types. สืบค้นเมื่อวันที่ 13 มกราคม 2569 จาก https://circuitmasterclass.com/high-voltage-circuit-breakers/.
- Understanding Low Voltage Switchgear: Types, Functions, and Applications. สืบค้นเมื่อวันที่ 13 มกราคม 2569 จาก https://eshop.se.com/in/blog/post/low-voltage-switchgear-types-and-functions.html#:~:text=- Contain components like breakers, meters,energy systems for energy distribution.
