เคยสงสัยไหมว่าทำไมเครื่องใช้ไฟฟ้าถึงทำงานได้ เบื้องหลังการทำงานเหล่านั้น มีสิ่งที่เรียกว่า แรงดันไฟฟ้า เป็นปัจจัยสำคัญ แล้วแรงดันไฟฟ้า คืออะไร มีหน่วยวัดอย่างไร และมีกี่ประเภทที่เราควรรู้จัก บทความนี้จะสรุปเรื่องพื้นฐานเกี่ยวกับแรงดันไฟฟ้าให้คุณเข้าใจง่าย ๆ เพื่อให้สามารถใช้งานไฟฟ้าในชีวิตประจำวันได้อย่างปลอดภัยมากยิ่งขึ้น
แรงดันไฟฟ้าคืออะไร
แรงดันไฟฟ้า คือแรงที่ทำให้กระแสไฟฟ้าไหลไปตามตัวนำ เช่น สายไฟ เกิดขึ้นเมื่อปลายของสายไฟทั้งสองด้านมีศักย์ไฟฟ้าที่แตกต่างกัน หากเปรียบเทียบกับน้ำ แรงดันไฟฟ้าก็เหมือนกับแรงดันน้ำที่ทำให้น้ำไหลจากที่สูงลงสู่ที่ต่ำ โดยธรรมชาติ พลังงานไฟฟ้าจะไหลจากจุดที่มีศักย์ไฟฟ้าสูงไปยังจุดที่มีศักย์ไฟฟ้าต่ำกว่า แรงดันไฟฟ้านี้เป็นตัวผลักดันให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านสายไฟไปยังเครื่องใช้ไฟฟ้าต่าง ๆ ถ้าไม่มีแรงดัน หรือแรงดันไม่พอ กระแสไฟก็จะไม่ไหล หรือทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ
แรงดันไฟฟ้ามีหน่วยเป็นอะไร
แรงดันไฟฟ้ามีหน่วยวัดเป็นโวลต์ (Volt) และย่อว่า V ซึ่งเป็นมาตรฐานสากลในการวัดพลังงานไฟฟ้า ตัวอย่างแรงดันไฟฟ้าที่พบได้ในชีวิตประจำวัน เช่น
- ถ่านไฟฉายทั่วไป แรงดันไฟฟ้าประมาณ 1.5 โวลต์
- แบตเตอรี่รถยนต์ ประมาณ 12 โวลต์
- ไฟบ้านทั่วไป ประมาณ 220 โวลต์
- ระบบสายส่งไฟฟ้าระยะไกล อาจสูงถึง 500,000 โวลต์ (500 กิโลโวลต์)
ระดับของแรงดันไฟฟ้าจึงต้องเลือกให้เหมาะสมกับประเภทของอุปกรณ์ที่ใช้งานเสมอ เพื่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพของระบบไฟฟ้า
ประเภทของแรงดันไฟฟ้า
แรงดันไฟฟ้าแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ดังนี้
1. แรงดันไฟฟ้ากระแสตรง (Direct Current - DC)
แรงดันไฟฟ้ากระแสตรง คือแรงดันที่มีทิศทางการไหลของกระแสไฟฟ้าไปในทิศทางเดียวอย่างสม่ำเสมอ ไม่มีการเปลี่ยนแปลงขั้วบวกและขั้วลบ ตัวอย่างแหล่งกำเนิดแรงดันไฟฟ้ากระแสตรง ได้แก่ ถ่านไฟฉาย แบตเตอรี่ และเซลล์แสงอาทิตย์
2. แรงดันไฟฟ้ากระแสสลับ (Alternating Current - AC)
แรงดันไฟฟ้ากระแสตรง คือแรงดันที่มีทิศทางการไหลของกระแสไฟฟ้าไปในทิศทางเดียวอย่างสม่ำเสมอ ไม่มีการเปลี่ยนแปลงขั้วบวกและขั้วลบ ตัวอย่างแหล่งกำเนิดแรงดันไฟฟ้ากระแสตรง ได้แก่ ถ่านไฟฉาย แบตเตอรี่ และเซลล์แสงอาทิตย์
ระดับแรงดันไฟฟ้าที่ใช้งาน
แรงดันไฟฟ้าในระบบไฟฟ้ายังมีระดับที่แบ่งตามการใช้งานด้วย ซึ่งช่วยให้สามารถเลือกใช้อุปกรณ์ได้อย่างเหมาะสม ดังนี้
1. ไฟฟ้าแรงสูง
ไฟฟ้าแรงสูงใช้สำหรับการส่งพลังงานไฟฟ้าระยะไกล เช่น จากโรงไฟฟ้าไปยังสถานีแปลงไฟ โดยมีแรงดันตั้งแต่ 32,000 ถึงมากกว่า 220,000 โวลต์ ระบบนี้ถูกออกแบบมาเพื่อลดการสูญเสียพลังงานในระหว่างส่งผ่านสายไฟฟ้าแรงสูง
2. ไฟฟ้า 3 เฟส
ระบบไฟฟ้าสำหรับภาคอุตสาหกรรมหรืออาคารขนาดใหญ่ มีแรงดันประมาณ 380 โวลต์ ใช้สายไฟ 3 เส้นและสายนิวทรอลอีก 1 เส้น สามารถจ่ายพลังงานได้มากกว่าไฟฟ้า 1 เฟส เหมาะกับเครื่องจักร หรือระบบไฟฟ้าที่ต้องการพลังงานจำนวนมากและต่อเนื่อง
3. ไฟฟ้า 1 เฟส
เป็นระบบไฟฟ้าที่ใช้ในบ้านทั่วไป มีแรงดันประมาณ 220 โวลต์ ใช้สายไฟ 2 เส้น ได้แก่สายไฟ (L) และสายนิวทรอล (N) ข้อดีคือ ประหยัดพลังงานและต้นทุนการติดตั้ง อุปกรณ์ไฟฟ้าทั่วไป เช่น หลอดไฟ ทีวี ตู้เย็น จึงออกแบบมาให้รองรับแรงดันไฟฟ้าประเภทนี้
ความปลอดภัยในการใช้แรงดันไฟฟ้า
การใช้งานแรงดันไฟฟ้าทุกประเภทจำเป็นต้องคำนึงถึงความปลอดภัยทั้งในด้านการติดตั้งและการใช้งาน โดยควรเลือกใช้อุปกรณ์ให้ตรงกับระดับแรงดันที่เหมาะสม หลีกเลี่ยงการสัมผัสแหล่งจ่ายไฟโดยตรง และควรมีระบบป้องกัน เช่น เบรกเกอร์หรือตัวตัดไฟอัตโนมัติในกรณีเกิดกระแสลัดวงจร หรือไฟรั่ว เพื่อป้องกันอุบัติเหตุที่อาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิต
สรุปบทความ
แรงดันไฟฟ้า คือพลังงานพื้นฐานของระบบไฟฟ้าที่มีผลโดยตรงต่อการทำงานของอุปกรณ์ต่าง ๆ ทั้งในบ้านและภาคอุตสาหกรรม การเข้าใจชนิด หน่วย และระดับของแรงดันไฟฟ้าจะช่วยให้ใช้งานได้ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพมากขึ้น
หากต้องการอุปกรณ์ไฟฟ้าคุณภาพดี เช่น ลูกถ้วยไฟฟ้า สายไฟ หรืออุปกรณ์อื่น ๆ TETA INTERTRADE เรานำเข้าและจำหน่ายอุปกรณ์ไฟฟ้าคุณภาพดี ราคาคุ้มค่าที่สุดเพื่อผู้รับเหมาโดยเฉพาะ พร้อมบริการให้คำแนะนำเชิงลึกเกี่ยวกับการติดตั้งระบบไฟฟ้าแรงสูง-แรงต่ำสำหรับอาคารทุกประเภทจากวิศวกรผู้เชี่ยวชาญ เพื่อให้ลูกค้าได้สินค้าคุณภาพ ตอบโจทย์การใช้งานอย่างแท้จริง สั่งซื้อและสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม โทร 02-068-9690 หรือ 086-544-3647
